Co to jest ryczałt ewidencjonowany?
Ryczałt ewidencjonowany to uproszczona forma opodatkowania przychodów z działalności gospodarczej, w której podatek jest obliczany od przychodu (nie od dochodu), według stałej, niskiej stawki — bez odliczania kosztów uzyskania przychodu.
Definicja ryczałtu
Podatek = Przychód × Stawka ryczałtu
W odróżnieniu od podatku liniowego czy skali podatkowej, na ryczałcie nie odejmujesz kosztów — płacisz podatek od każdej złotówki przychodu.
Przykład:
- Przychód: 20 000 zł
- Stawka: 12%
- Podatek: 2 400 zł
- (Koszty firmowe nie wpływają na podstawę podatku)
Stawki ryczałtu (2026)
| Stawka | Rodzaj działalności |
|---|---|
| 2% | Sprzedaż produktów rolnych |
| 3% | Działalność gastronomiczna, handel |
| 5,5% | Działalność wytwórcza, budownictwo |
| 8,5% | Usługi (ogólne, nieujęte w innych stawkach) |
| 10% | Usługi w zakresie kupna i sprzedaży nieruchomości |
| 12% | Usługi związane z oprogramowaniem (IT) |
| 12% | Usługi finansowe, ubezpieczeniowe |
| 14% | Usługi medyczne (lekarze, stomatolodzy) |
| 15% | Usługi pośrednictwa w handlu |
| 17% | Wolne zawody (np. adwokaci bez spółki) |
Stawka 12% dla IT
Dla programistów, testerów, DevOps, UX designerów i innych specjalistów IT:
- PKD 62.01.Z (oprogramowanie) → 12%
- PKD 62.02.Z (doradztwo IT) → 12%
- PKD 63.11.Z (przetwarzanie danych) → 12%
Kto może wybrać ryczałt?
Warunki
- Limit przychodów: Do 2 000 000 EUR rocznie (czyli de facto wszyscy JDG)
- Wybranie formy: Do 20 dnia miesiąca po miesiącu pierwszego przychodu (lub do końca roku przy starcie od 1 stycznia)
- Brak wykluczeń: Nie dotyczy pewnych rodzajów działalności (np. lombard, sprzedaż pojazdów mechanicznych)
Kto NIE może wybrać ryczałtu?
- Osoby świadczące usługi dla byłego pracodawcy w pierwszym roku działalności (jeśli te same czynności wykonywane były na etacie)
- Osoby prowadzące działalność w formie spółki cywilnej i jedna ze stron nie może korzystać z ryczałtu
Ewidencja na ryczałcie
"Ewidencjonowany" w nazwie oznacza obowiązek prowadzenia Ewidencji Przychodów — prostego rejestru faktur z podziałem na stawki ryczałtu.
Nie ma KPiR (Podatkowej Książki Przychodów i Rozchodów) — wystarczy rejestr przychodów. Większość programów do fakturowania prowadzi ją automatycznie.
Kiedy ryczałt 12% się opłaca?
Ryczałt 12% jest korzystny gdy:
- Masz niskie koszty firmowe (< 30% przychodu)
- Masz wysoki przychód (efektywna stawka 12% vs 19% liniowy staje się konkurencyjna)
- Nie planujesz IP Box (wymagany liniowy lub skala)
- Zależy Ci na prostocie rozliczeń
Ryczałt 12% jest mniej korzystny gdy:
- Masz wysokie koszty (leasing, zatrudnienie, drogie subskrypcje)
- Planujesz IP Box (5% zamiast 19%)
- Twój dochód jest na tyle niski, że 12% od przychodu > 19% od dochodu
Składka zdrowotna na ryczałcie
Na ryczałcie składka zdrowotna jest stała — nie zależy od dochodu, ale od progu przychodów:
| Roczny przychód | Miesięczna składka zdrowotna |
|---|---|
| Do 60 000 zł | 498,35 zł |
| 60 001–300 000 zł | 830,58 zł |
| Powyżej 300 000 zł | 1 495,04 zł |
To jedna z zalet ryczałtu — przy wysokich dochodach składka zdrowotna jest ograniczona (vs 4,9% dochodu na liniowym).
Ryczałt a składki ZUS społeczne
Składki ZUS społeczne nie zmniejszają podstawy ryczałtu — płacisz je "równolegle". Na podatku liniowym możesz odliczyć ZUS społeczny od dochodu — na ryczałcie nie możesz.
Szybkie porównanie: ryczałt 12% vs podatek liniowy 19%
| Ryczałt 12% | Liniowy 19% | |
|---|---|---|
| Podstawa podatku | Przychód | Dochód (przychód - koszty) |
| Odliczenie kosztów | Nie | Tak |
| ZUS odliczalny | Nie | Tak (od dochodu) |
| Składka zdrowotna | Stała (progi) | 4,9% dochodu |
| IP Box dostępny | Nie | Tak |
| Prostota | Bardzo duża | Duża |
Oblicz swoje netto przy ryczałcie w kalkulatorze B2B lub porównaj z podatkiem liniowym w artykule Ryczałt vs podatek liniowy.
Sprawdź też: Ryczałt 8,5% zamiast 12% — kiedy IT płaci złą stawkę?